W dniach 30-31 października 2025 na Uniwersytecie Barcelońskim odbył się Pierwszy Międzynarodowy Kongres: Badania i pamięć Brygad Międzynarodowych [I Congrés Internacional. Recerca i memòria de les Brigades Internacionals]. W ramach wydarzenia zostało wygłoszonych kilkadziesiąt referatów naukowych poświęconych najnowszym badaniom nad tytułowym zagadnieniem.
Referat pt. „Boruch «Bobruś» Nysenbaum – polski komunista żydowskiego pochodzenia, ochotnik XIII Brygady Międzynarodowej (Brygady Dąbrowskiego) i jego pamiętnik” wygłosił przedstawiciel naszego Stowarzyszenia Ochotnicy Wolności, Łukasz Truściński. Przybliżył on sylwetkę Dąbrowszczaka i jego niepublikowany dziennik pisany w hiszpańskich okopach. Jako stowarzyszenie pracujemy nad wydaniem tego unikatowego materiału, dającego wgląd w codzienne życie polskich antyfaszystów walczących w Hiszpanii.
Referat naszego przedstawiciela nie był jedynym przybliżającym losy polskich ochotników walczących w republikańskich szeregach. Baskijscy badacze Aitzol Arroyo i Aitor Azurki opowiedzieli o losach Estery Zylberberg oraz Abrama Gostyńskiego, Grazyna Zajdow zreferowała swoje badania nad postacią jej ojca Szymona Zajdowa, Maria Ojuel Solsona opowiedziała o lekarzu Gabrielu Erslerze, Joan Josep Torró Martínez w ramach prezentacji o międzynarodowym szpitalu w Ontynient przywołał polsko-żydowskie pielęgniarki znane jako „Las Mamas Belgas”, Carles Brasó i Hana Bortlová-Vondráková przybliżyli biografię lekarza Franciszka Kriegla, Jean-Charles Szurek, syn Dąbrowszczaka Aleksandra Szurka, wygłosił referat dotyczący relacji Brygad Międzynarodowych ze stalinizmem, a wnuczka Dąbrowszczaka Michała Oleksiuka, Inga Oleksiuk, podjęła temat pamięci o Brygadach Międzynarodowych i ich wartościach w trzecim pokoleniu polskich ochotników.
Kongres pokazał, że Dąbrowszczacy, którzy z różnych powodów znajdowali się na marginesie badań nad Brygadami Międzynarodowymi zaczynają zwracać uwagę coraz liczniejszych europejskich badaczy i badaczek i powoli przesuwają się w centrum zainteresowań naukowych. Bardzo się z tego cieszymy!
